Bài 35: Diễn tả khả năng trong tiếng Hàn — -(으)ㄹ 수 있다/없다
Bạn biết bơi, lái xe, nói tiếng Hàn không? Hãy học cách nói "có thể" và "không thể" thật chuẩn!
Bạn đang xin việc ở Hàn và người phỏng vấn hỏi: "한국어를 할 수 있어요?". Hoặc bạn bè rủ đi ăn đồ cay mà bạn chỉ muốn nói "Tôi không ăn được"? Cấu trúc -(으)ㄹ 수 있다/없다 giúp bạn nói về khả năng và sự khả thi một cách rõ ràng. Hôm nay Dominic sẽ giúp bạn nắm vững nó.
- Sau bài này bạn sẽ chia được -(으)ㄹ 수 있다/없다 với mọi loại động từ
- Sau bài này bạn sẽ nói được mình có thể và không thể làm gì
- Sau bài này bạn sẽ phân biệt -(으)ㄹ 수 없다 với 못 + động từ
- Sau bài này bạn sẽ hỏi nhờ và xin phép lịch sự bằng -(으)ㄹ 수 있어요?
📖 GIAI ĐOẠN 1: HỌC
1. Bài đọc: Những điều Dominic có thể làm
한국어:
안녕하세요, 저는 도미닉이에요. 오늘은 제가 할 수 있는 것과 할 수 없는 것을 이야기할게요. 저는 베트남어를 할 수 있어요. 영어도 할 수 있어요. 한국어는 아직 조금 할 수 있어요. 자전거도 탈 수 있어요. 주말마다 한강에서 자전거를 타요. 하지만 운전은 할 수 없어요. 아직 면허가 없어요. 피아노는 칠 수 없지만 기타는 칠 수 있어요. 매운 음식은 먹을 수 없어요. 너무 매워요. 그런데 친구 민수 씨는 매운 음식도 잘 먹을 수 있어요. 민수 씨는 수영도 잘하고 스키도 탈 수 있어요. 저는 스키를 탈 수 없어서 민수 씨에게 배우고 싶어요. 민수 씨는 시간이 있으면 저를 도와줄 수 있어요. 열심히 연습하면 저도 한국어를 잘할 수 있어요!
Phiên âm Latinh:
An nhiơng ha sê iô, chơ nưn tô mi ní ki ê iô. Ô nưl rưn chê ca hal su it nưn cơt koa hal su ơp nưn cơ sưl i ia ki hal kê iô. Chơ nưn bê tư nam ơ rưl hal su it sơ iô. Iơng ơ tô hal su it sơ iô. Han cúc ơ nưn a chíc chô kưm hal su it sơ iô. Cha chơn cơ tô thal su it sơ iô. Chu mal ma tha han cang ê sơ cha chơn cơ rưl tha iô. Ha chi man un chơ nưn hal su ơp sơ iô. A chíc miơn hơ ca ơp sơ iô. Phi a nô nưn chil su ơp chi man ki tha nưn chil su it sơ iô. Me un ưm si cưn mơ cưl su ơp sơ iô. Nơ mu me uơ iô. Cư rơn tê chin cu min su ssi nưn me un ưm sík tô chal mơ cưl su it sơ iô. Min su ssi nưn su iơng tô chal ha cô sư khi tô thal su it sơ iô. Chơ nưn sư khi rưl thal su ơp sơ sơ min su ssi ê ke be u cô síp phơ iô. Min su ssi nưn si ca ni it sư miơn chơ rưl tô oa chul su it sơ iô. Iơl sim hi iơn sứp ha miơn chơ tô han cúc ơ rưl chal hal su it sơ iô!
Tiếng Việt:
Xin chào, tôi là Dominic. Hôm nay tôi sẽ kể về những điều tôi có thể làm và không thể làm. Tôi có thể nói tiếng Việt. Tiếng Anh tôi cũng nói được. Tiếng Hàn thì tôi nói được một chút. Tôi cũng đi được xe đạp. Cuối tuần nào tôi cũng đạp xe ở sông Hán. Nhưng tôi không thể lái xe, vì tôi chưa có bằng lái. Tôi không chơi được piano nhưng chơi được guitar. Tôi không ăn được đồ cay vì cay quá. Thế nhưng bạn tôi là Minsu thì ăn đồ cay giỏi. Minsu bơi giỏi và cũng trượt tuyết được. Tôi chưa trượt tuyết được nên muốn học Minsu. Nếu có thời gian, Minsu có thể giúp tôi. Nếu luyện tập chăm chỉ, tôi cũng có thể nói tiếng Hàn giỏi!
2. Từ vựng: 30 động từ & từ vựng về khả năng, kỹ năng
/un chơn ha ta/ - lái xe
Ví dụ: 저는 운전할 수 있어요.
/phi a nô/ - đàn piano
Ví dụ: 피아노를 칠 수 있어요.
/chi ta/ - đánh (đàn), chơi (nhạc cụ)
Ví dụ: 기타를 칠 수 있어요.
/cha chơn cơ/ - xe đạp
Ví dụ: 자전거를 탈 수 있어요.
/sư khi/ - trượt tuyết
Ví dụ: 겨울에 스키를 탈 수 있어요.
/uê cúc ơ/ - ngoại ngữ
Ví dụ: 외국어를 배울 수 있어요.
/bơ niơc kha ta/ - dịch (văn bản)
Ví dụ: 이 글을 번역할 수 있어요.
/thông iơc kha ta/ - phiên dịch
Ví dụ: 한국어로 통역할 수 있어요.
/chal ha ta/ - giỏi, làm tốt
Ví dụ: 노래를 잘할 수 있어요.
/môt tha ta/ - kém, không làm được
Ví dụ: 저는 수영을 못해요.
/mép ta/ - cay
Ví dụ: 너무 매워서 먹을 수 없어요.
/iác sốc/ - cuộc hẹn, lời hứa
Ví dụ: 오늘은 약속이 있어서 갈 수 없어요.
/si can/ - thời gian
Ví dụ: 시간이 없어서 갈 수 없어요.
/tôn/ - tiền
Ví dụ: 돈이 있으면 살 수 있어요.
/him/ - sức lực
Ví dụ: 힘이 있어서 무거운 짐을 들 수 있어요.
/ci ớc kha ta/ - nhớ
Ví dụ: 이름을 기억할 수 있어요.
/i he ha ta/ - hiểu
Ví dụ: 선생님 말씀을 이해할 수 있어요.
/sơl miơng ha ta/ - giải thích
Ví dụ: 쉽게 설명할 수 있어요.
/tô chác kha ta/ - đến nơi
Ví dụ: 오늘 저녁에 도착할 수 있어요.
/cham ta/ - chịu đựng, nhịn
Ví dụ: 너무 아파서 참을 수 없어요.
/phô ki ha ta/ - từ bỏ
Ví dụ: 지금은 포기할 수 없어요.
/iơn sứp pha ta/ - luyện tập
Ví dụ: 매일 연습할 수 있어요.
/ca nưng ha ta/ - có thể (khả thi)
Ví dụ: 내일 오후에는 가능해요.
/bul ca nưng ha ta/ - không thể (bất khả thi)
Ví dụ: 오늘은 불가능해요.
/uê u ta/ - học thuộc
Ví dụ: 단어를 외울 수 있어요.
/kô chi ta/ - sửa chữa
Ví dụ: 이 컴퓨터를 고칠 수 있어요.
/kil/ - con đường
Ví dụ: 길을 찾을 수 있어요.
/khơm phiu thơ/ - máy tính
Ví dụ: 컴퓨터를 사용할 수 있어요.
/in thơ nét/ - internet
Ví dụ: 여기에서 인터넷을 쓸 수 있어요.
/un đông/ - vận động, thể thao
Ví dụ: 저는 운동을 잘할 수 있어요.
3. Ngữ pháp: Cấu trúc -(으)ㄹ 수 있다/없다
1. Cách chia -(으)ㄹ 수 있다: Gắn vào gốc động từ để nói "có thể làm gì". Gốc không có patchim + ㄹ 수 있다 (가다 → 갈 수 있다). Gốc có patchim + 을 수 있다 (먹다 → 먹을 수 있다). Gốc kết thúc bằng ㄹ thì giữ nguyên và thêm 수 있다 (만들다 → 만들 수 있다). Gốc ㄷ đổi thành ㄹ: 듣다 → 들을 수 있다.
저는 수영할 수 있어요. / 김치를 먹을 수 있어요.
Tôi bơi được. / Tôi ăn được kim chi.
2. Phủ định: -(으)ㄹ 수 없다: Thay 있다 bằng 없다 để nói "không thể": 운전할 수 없어요. Cách chia giống hệt dạng khẳng định, chỉ đổi 있다 thành 없다.
저는 운전을 할 수 없어요.
Tôi không thể lái xe.
3. Hai ý nghĩa: năng lực và khả thi: -(으)ㄹ 수 있다 vừa chỉ năng lực (biết làm: 한국어를 할 수 있어요) vừa chỉ khả năng do hoàn cảnh/được phép (có thể làm: 여기에서 사진을 찍을 수 있어요?).
여기에서 사진을 찍을 수 있어요?
Ở đây có thể chụp ảnh không?
4. So sánh với 못 + động từ: 못 + V và -(으)ㄹ 수 없다 đều nghĩa là "không thể". 못 dùng nhiều trong văn nói; -(으)ㄹ 수 없다 trang trọng hơn một chút. Còn 안 + V là "không làm vì không muốn".
저는 피아노를 못 쳐요. = 피아노를 칠 수 없어요.
Tôi không chơi được piano.
5. Thêm 은/는, 도 để nhấn mạnh: Chen 은/는 hoặc 도 sau 수 để nhấn ý đối lập hoặc bổ sung: 갈 수는 있지만 가고 싶지 않아요 (đi thì được nhưng không muốn), 먹을 수도 있어요 (cũng có thể ăn).
한국어를 읽을 수는 있지만 쓸 수는 없어요.
Tôi đọc được tiếng Hàn nhưng không viết được.
6. Hỏi nhờ vả và xin phép lịch sự: Câu hỏi -(으)ㄹ 수 있어요? dùng để nhờ giúp đỡ hoặc hỏi xem có khả thi không. Rất lịch sự và thông dụng ở công sở, cửa hàng, nhà hàng.
저를 도와줄 수 있어요?
Bạn có thể giúp tôi không?
4. 📝 Bài tập đọc hiểu (10 câu)
⚡ GIAI ĐOẠN 2: LUYỆN TẬP
5. 🃏 Flashcard 30 từ (chạm lật, vuốt chuyển)
6. 💬 Hội thoại: Nhờ giúp chuyển nhà (Dominic & Minsu) — cuối tuần bận rộn
/Tô mi ník ssi, i bơn chu ma rê si ca ni it sơ iô?/
→ Dominic, cuối tuần này bạn có thời gian không?
/Nê, thô iô i rê nưn si ca ni it sơ iô. Oe iô?/
→ Có, thứ Bảy thì tôi rảnh. Có chuyện gì thế?
/Chê ca i sa rưl he iô. Hôk si tô oa chul su it sơ iô?/
→ Tôi sắp chuyển nhà. Bạn có thể giúp tôi không?
/Mul rô ni ê iô. Chơ nưn mu cơ un chim tô tưl su it sơ iô./
→ Tất nhiên rồi. Tôi bê được cả đồ nặng nữa.
/Cô ma uơ iô. Cư rơn tê chơ nưn un chơ nưl hal su ơp sơ iô./
→ Cảm ơn bạn. Nhưng tôi thì không thể lái xe.
/Chơ tô un chơ nưl hal su ơp sơ iô. Un chơn miơn hơ ca ơp sơ iô./
→ Tôi cũng không lái được. Tôi không có bằng lái xe.
/Cư rơm théc si rưl bu rưl kka iô?/
→ Vậy mình gọi taxi nhé?
/Chô a iô. Cư rơn tê miơt si ê man nal su it sơ iô?/
→ Được đấy. Nhưng mình có thể gặp lúc mấy giờ?
/A chim a hôp si ê ôl su it sơ iô?/
→ Bạn đến lúc chín giờ sáng được không?
/Nê, a hôp si kka chi cal su it sơ iô. I sa kkưt na cô ca chi chơm sim mơ cưl su it sơ iô?/
→ Vâng, tôi đến được lúc chín giờ. Chuyển nhà xong mình ăn trưa cùng nhau được không?
7. ✍️ Bài tập hội thoại (10 câu điền từ)
8. 🖊️ Luyện viết (điền từ - 10 câu, có gợi ý)
Bấm từ gợi ý để điền vào chỗ trống.
🧠 GIAI ĐOẠN 3: KIỂM TRA TỔNG KẾT
9. 🧠 Bài kiểm tra tổng kết (20 câu)
10 trắc nghiệm + 10 điền từ. Đạt ≥ 70% (14/20) để hoàn thành bài.
💡 Mẹo nhớ nhanh & lỗi hay gặp
- Chú ý khoảng cách: 수 luôn viết rời, "갈 수 있어요" chứ không viết "갈수있어요". Đây là lỗi hay gặp khi gõ nhanh.
- Nhớ các động từ đặc biệt: 듣다 → 들을 수 있다 (ㄷ đổi thành ㄹ), 만들다 → 만들 수 있다 (giữ nguyên ㄹ), 열다 → 열 수 있다.
- Khi từ chối, đừng chỉ nói "못 해요" cộc lốc. Thêm 죄송하지만 hoặc 아직 để câu nghe mềm mại hơn, ví dụ "죄송하지만 갈 수 없어요".
❓ Câu hỏi thường gặp
-(으)ㄹ 수 있다 và -(으)ㄹ 줄 알다 khác nhau thế nào?
-(으)ㄹ 수 있다 chỉ khả năng nói chung (năng lực hoặc hoàn cảnh cho phép). -(으)ㄹ 줄 알다 chỉ nhấn vào việc biết cách làm (đã học, biết kỹ thuật). Ở trình độ sơ cấp bạn chỉ cần dùng -(으)ㄹ 수 있다 là đủ.
못 và -(으)ㄹ 수 없다 dùng khác nhau ra sao?
Cả hai đều có nghĩa "không thể". 못 + động từ dùng nhiều trong hội thoại thường ngày, ngắn gọn. -(으)ㄹ 수 없다 trang trọng hơn và hay dùng khi giải thích lý do hoặc viết.
Làm sao hỏi "Tôi có thể ... không?" khi xin phép?
Dùng -아/어도 돼요? (có được ... không?) là phổ biến nhất. Cấu trúc -(으)ㄹ 수 있어요? cũng dùng được để hỏi tính khả thi hoặc nhờ vả, ví dụ "여기에서 사진을 찍을 수 있어요?".
📅 Lịch ôn tập từ vựng Bài 35
📚 Xem toàn bộ khóa học: Tiếng Hàn sơ cấp TOPIK 1 (41 bài). Đăng ký kênh YouTube DOMINIC KOREAN để học cùng video mỗi ngày.
Đăng nhận xét