Bài 33: Câu mệnh lệnh lịch sự tiếng Hàn — -(으)세요 & -지 마세요
Biết nói "Mời ngồi", "Xin đừng lo" đúng cách là bạn đã giao tiếp lịch sự như người Hàn thực thụ!
Bạn bước vào nhà người Hàn và chủ nhà nói "어서 오세요, 앉으세요!". Hoặc bạn thấy biển "여기에서 뛰지 마세요" mà không hiểu nghĩa là gì? Đây chính là câu mệnh lệnh lịch sự mà người Hàn dùng hằng ngày. Hôm nay Dominic sẽ giúp bạn nắm chắc -(으)세요 và -지 마세요 chỉ trong một bài học.
- Sau bài này bạn sẽ chia được -(으)세요 với động từ có và không có patchim
- Sau bài này bạn sẽ nói "đừng..." lịch sự bằng -지 마세요
- Sau bài này bạn sẽ nhận biết các kính ngữ đặc biệt: 드세요, 주무세요, 계세요, 말씀하세요
- Sau bài này bạn sẽ hiểu các câu chỉ dẫn, biển báo thông dụng ở Hàn Quốc
📖 GIAI ĐOẠN 1: HỌC
1. Bài đọc: Buổi học tiếng Hàn đầu tiên
한국어:
오늘은 한국어 수업 첫날이에요. 선생님이 교실 앞에 서 계세요. 선생님은 웃으면서 "어서 들어오세요. 여기 앉으세요." 하고 말씀하세요. 학생들이 천천히 들어와서 자리에 앉아요. 선생님이 또 말씀하세요. "휴대폰을 끄세요. 수업 시간에는 떠들지 마세요." 도미닉은 휴대폰을 끄고 가방에 넣어요. 선생님이 칠판에 한국어를 쓰세요. "잘 보고 따라 하세요." 학생들이 큰 소리로 따라 해요. 선생님은 "질문이 있으면 손을 드세요. 모르는 것을 걱정하지 마세요."라고 하세요. 도미닉은 손을 들고 "선생님, 천천히 말씀하세요."라고 부탁해요. 선생님이 "네, 알겠어요. 그리고 숙제를 잊지 마세요."라고 대답하세요. 도미닉은 웃으면서 "네, 선생님!" 하고 대답해요.
Phiên âm Latinh:
Ô nưl rưn han cúc ơ su ơp chơt nal i ê iô. Sơn seng nim i kyô sil ap ê sơ kê sê iô. Sơn seng nim ưn út mi nơ sơ "Ơ sơ tư rơ ô sê iô. Iơ ki an chư sê iô." ha cô mal ssưm ha sê iô. Hak seng tưl i chơn chơn hi tư rơ oa sơ cha ri ê an cha iô. Sơn seng nim i tô mal ssưm ha sê iô. "Huy đai pôn ưl kư sê iô. Su ơp si ca nê nưn ttơ tưl chi ma sê iô." Tô mi ník ưn huy đai pôn ưl kư cô ca bang ê nơ ơ iô. Sơn seng nim i chíl phan ê han cúc ơ rưl sư sê iô. "Chal bô cô tta ra ha sê iô." Hak seng tưl i khưn sô ri rô tta ra he iô. Sơn seng nim ưn "Chil mu ni it sư mi sôn ưl tư sê iô. Mô rư nưn cơ sưl cơc chơng ha chi ma sê iô." ra cô ha sê iô. Tô mi ník ưn sôn ưl tưl cô "Sơn seng nim, chơn chơn hi mal ssưm ha sê iô." ra cô pu thác he iô. Sơn seng nim i "Nê, al kê sơ iô. Cư ri cô suc che rưl it chi ma sê iô." ra cô te táp ha sê iô. Tô mi ník ưn út mi nơ sơ "Nê, sơn seng nim!" ha cô te táp he iô.
Tiếng Việt:
Hôm nay là buổi học tiếng Hàn đầu tiên. Cô giáo đang đứng trước lớp. Cô vừa cười vừa nói: "Mời các em vào nhanh nào. Hãy ngồi ở đây." Các học sinh từ từ bước vào và ngồi vào chỗ. Cô giáo lại nói: "Hãy tắt điện thoại đi. Trong giờ học đừng làm ồn." Dominic tắt điện thoại rồi bỏ vào cặp. Cô viết tiếng Hàn lên bảng: "Hãy nhìn kỹ và đọc theo." Các học sinh đọc theo thật to. Cô nói: "Nếu có câu hỏi thì hãy giơ tay. Đừng lo lắng về những điều chưa biết." Dominic giơ tay và nhờ: "Cô ơi, xin hãy nói chậm thôi ạ." Cô trả lời: "Ừ, cô biết rồi. Và đừng quên bài tập nhé." Dominic mỉm cười và đáp: "Vâng, thưa cô!"
2. Từ vựng: 30 động từ & từ thường dùng trong câu mệnh lệnh
/tư rơ ô ta/ - vào, đi vào
Ví dụ: 교실에 들어오세요.
/na ca ta/ - đi ra
Ví dụ: 밖으로 나가세요.
/i rơ na ta/ - thức dậy, đứng dậy
Ví dụ: 일찍 일어나세요.
/sơ ta/ - đứng
Ví dụ: 줄을 서세요.
/chô sim ha ta/ - cẩn thận
Ví dụ: 길에서 조심하세요.
/cơc chơng ha ta/ - lo lắng
Ví dụ: 너무 걱정하지 마세요.
/i chơ bơ ri ta/ - quên mất
Ví dụ: 약속을 잊어버리지 마세요.
/nưt ta/ - muộn, trễ
Ví dụ: 수업에 늦지 마세요.
/tư si ta/ - dùng, ăn (kính ngữ)
Ví dụ: 많이 드세요.
/chu mu si ta/ - ngủ (kính ngữ)
Ví dụ: 안녕히 주무세요.
/kê si ta/ - ở, có mặt (kính ngữ)
Ví dụ: 여기에 계세요.
/ca chiơ ô ta/ - mang đến
Ví dụ: 책을 가져오세요.
/tát ta/ - đóng
Ví dụ: 창문을 닫으세요.
/khiơ ta/ - bật
Ví dụ: 불을 켜세요.
/kư ta/ - tắt
Ví dụ: 텔레비전을 끄세요.
/man chi ta/ - chạm, sờ
Ví dụ: 그림을 만지지 마세요.
/bơ ri ta/ - vứt, bỏ
Ví dụ: 쓰레기를 버리지 마세요.
/sa iông ha ta/ - sử dụng
Ví dụ: 이 컴퓨터를 사용하세요.
/tta ra ha ta/ - làm theo, nhắc theo
Ví dụ: 저를 따라 하세요.
/te táp kha ta/ - trả lời
Ví dụ: 크게 대답하세요.
/chil mun ha ta/ - đặt câu hỏi
Ví dụ: 선생님께 질문하세요.
/ul ta/ - khóc
Ví dụ: 울지 마세요.
/út ta/ - cười
Ví dụ: 많이 웃으세요.
/ttuy ta/ - chạy, nhảy
Ví dụ: 복도에서 뛰지 마세요.
/ttơ tưl ta/ - làm ồn
Ví dụ: 도서관에서 떠들지 마세요.
/phi u ta/ - hút (thuốc)
Ví dụ: 여기에서 담배를 피우지 마세요.
/chu cha ha ta/ - đỗ xe
Ví dụ: 여기에 주차하지 마세요.
/suy ta/ - nghỉ ngơi
Ví dụ: 푹 쉬세요.
/mal ssưm ha ta/ - nói (kính ngữ)
Ví dụ: 천천히 말씀하세요.
/chô iông hi/ - một cách yên lặng
Ví dụ: 조용히 하세요.
3. Ngữ pháp: Cấu trúc -(으)세요 và -지 마세요
1. Cách chia -(으)세요: Gắn vào gốc động từ để ra lệnh, đề nghị, mời mọc một cách lịch sự. Gốc động từ không có patchim + 세요; gốc động từ có patchim + 으세요. Đây là mức lịch sự dùng được với người lớn tuổi, người mới quen.
여기 앉으세요. / 이쪽으로 가세요.
Mời ngồi ở đây. / Hãy đi lối này.
2. Động từ bất quy tắc: Gốc kết thúc bằng ㄹ thì ㄹ rụng: 만들다 → 만드세요, 열다 → 여세요. Gốc kết thúc bằng ㄷ đổi thành ㄹ: 듣다 → 들으세요. Gốc kết thúc bằng ㅂ: 돕다 → 도우세요.
이 노래를 들으세요.
Hãy nghe bài hát này.
3. Kính ngữ đặc biệt: Một số động từ có dạng kính ngữ riêng: 먹다 → 드세요, 자다 → 주무세요, 있다 → 계세요, 말하다 → 말씀하세요. Khi mời ăn, chúc ngủ ngon cho người lớn tuổi, hãy dùng các dạng này.
맛있게 드세요. 안녕히 주무세요.
Chúc ngon miệng. Chúc ngủ ngon.
4. Cấm đoán: -지 마세요: Gắn -지 마세요 vào gốc động từ để nói "đừng..." một cách lịch sự. Không cần quan tâm patchim: 가다 → 가지 마세요, 먹다 → 먹지 마세요. Hay gặp trên biển báo nơi công cộng.
여기에서 사진을 찍지 마세요.
Xin đừng chụp ảnh ở đây.
5. Lưu ý về sắc thái: Khi ra lệnh/mời, -(으)세요 xuống giọng nhẹ nhàng; khi hỏi ("선생님이세요?") thì lên giọng. Không dùng để nói về hành động của chính mình. Thêm 천천히, 조금, 잠깐 sẽ khiến câu nghe mềm mại hơn.
너무 걱정하지 마세요. 천천히 말씀하세요.
Đừng lo lắng quá. Xin hãy nói chậm thôi.
4. 📝 Bài tập đọc hiểu (10 câu)
⚡ GIAI ĐOẠN 2: LUYỆN TẬP
5. 🃏 Flashcard 30 từ (chạm lật, vuốt chuyển)
6. 💬 Hội thoại: Ghé chơi nhà Minsu (Dominic & Minsu) — lần đầu đến nhà bạn
/Tô mi ník ssi, ơ sơ ô sê iô. Sin ba rưn iơ ki ê sơ bơ sư sê iô./
→ Dominic, mời vào nhanh nào. Giày thì hãy cởi ở đây nhé.
/Nê, an nhiơng ha sê iô. I cơ cha cưn sơn mu ri ê iô./
→ Vâng, xin chào. Đây là món quà nhỏ ạ.
/A, cô ma uơ iô. I ccô cư rô ô sê iô. Cư ri cô phiơn ha kê an chư sê iô./
→ À, cảm ơn bạn. Lối này nhé. Và cứ ngồi thoải mái.
/Cam sa ham ni ta. Ơ mơ ni nưn chi bê an kê sê iô?/
→ Cảm ơn. Mẹ bạn không có nhà ạ?
/Chi cưm bang ê sơ chu mu si cô kê sê iô. Cư re sơ khư kê ttơ tưl chi ma sê iô./
→ Bây giờ mẹ đang ngủ trong phòng. Nên bạn đừng làm ồn to nhé.
/Nê, al kết sơ iô. Chô iông hi i ia ki hal kê iô./
→ Vâng, tôi hiểu rồi. Tôi sẽ nói chuyện khe khẽ.
/Be cô phư chiô? Kim chi cci ke rưl man tư rơt sơ iô. Ma ni tư sê iô./
→ Bạn đói rồi nhỉ? Tôi đã nấu canh kim chi. Hãy ăn nhiều vào nhé.
/Oa, ma sít kết sơ iô! Cư rơn tê chơ nưn me un ưm si cưl chal môn mơ cơ iô./
→ Ôi, trông ngon quá! Nhưng tôi ăn đồ cay không giỏi.
/Cơc chơng ha chi ma sê iô. Tơl mép kê man tư rơt sơ iô. Chơn chơn hi tư sê iô./
→ Đừng lo. Tôi nấu bớt cay rồi. Cứ từ từ ăn nhé.
/Chơng mal ma si sơ iô! Min su ssi tô ca chi tư sê iô./
→ Ngon thật đấy! Minsu cũng ăn cùng đi nhé.
7. ✍️ Bài tập hội thoại (10 câu điền từ)
8. 🖊️ Luyện viết (điền từ - 10 câu, có gợi ý)
Bấm từ gợi ý để điền vào chỗ trống.
🧠 GIAI ĐOẠN 3: KIỂM TRA TỔNG KẾT
9. 🧠 Bài kiểm tra tổng kết (20 câu)
10 trắc nghiệm + 10 điền từ. Đạt ≥ 70% (14/20) để hoàn thành bài.
💡 Mẹo nhớ nhanh & lỗi hay gặp
- Đừng dùng -(으)세요 để nói về chính mình: "저는 가세요" là sai. Dạng này chỉ dùng khi ra lệnh/mời người khác (hoặc nói về hành động của người đáng kính).
- Hãy học thuộc các kính ngữ đặc biệt 드세요, 주무세요, 계세요, 말씀하세요 vì người Hàn dùng rất nhiều với người lớn tuổi.
- Khi cấm đoán, chỉ cần nhớ "gốc động từ + 지 마세요" và không cần lo patchim. Thêm 너무 hoặc 천천히 sẽ giúp câu nghe nhẹ nhàng hơn.
❓ Câu hỏi thường gặp
-(으)세요 khác -아/어요 như thế nào?
Cả hai đều lịch sự, nhưng -(으)세요 có thêm sắc thái kính trọng đối phương và hay dùng để mời, ra lệnh nhẹ nhàng. -아/어요 là dạng trung tính, dùng để kể hoặc hỏi thông thường.
-지 마세요 có dùng được với tính từ không?
Thông thường không. -지 마세요 dùng với động từ chỉ hành động như 가다, 먹다, 울다, 만지다. Tính từ chỉ trạng thái thường không bị cấm bằng cấu trúc này.
Làm sao ra lệnh với bạn bè thân thiết?
Với bạn bè cùng tuổi bạn có thể bỏ 세요 và dùng -아/어 (먹어, 가) hoặc -지 마 (가지 마). Tuy nhiên, với người lớn tuổi hoặc mới quen, bạn nên giữ -(으)세요 và -지 마세요.
📅 Lịch ôn tập từ vựng Bài 33
📚 Xem toàn bộ khóa học: Tiếng Hàn sơ cấp TOPIK 1 (41 bài). Đăng ký kênh YouTube DOMINIC KOREAN để học cùng video mỗi ngày.
Đăng nhận xét